redacteur Politie en Justitie

Vorige slideJozephine Trehy

redacteur Politie en Justitie

Volgende slideOpnieuw ligt de politie onder vuur na beelden op sociale media waarin te zien is dat agenten geweld gebruiken. Twee weken geleden ontstond ophef over een schoppende agent in Utrecht, nu zijn er beelden uit dezelfde stad opgedoken van de mobiele eenheid die hardhandig optreedt tegen voetbalsupporters. Ging ook dit laatste politieoptreden in Utrecht te ver? En hoe wordt dat beoordeeld?

Die vragen dienen zich aan, nadat de ME gisteren had ingegrepen na de voetbalwedstrijd tussen FC Utrecht en Feyenoord. Supporters van de Rotterdamse club werden met pepperspray en wapenstokken in de bus naar huis gedirigeerd.

Feyenoord zei gisteren na het zien van de video's dat het de autoriteiten in Utrecht gaat vragen om opheldering. De club wil geen "voorbarige definitieve conclusies" trekken, "maar uit op sociale media geplaatste beelden en uit verhalen van ooggetuigen komt sterk het beeld naar voren dat er door een deel van de politie onnodig zeer hardhandig is opgetreden", schrijft de clubleiding in een verklaring. De supportersvereniging van Feyenoord noemt het politieoptreden "buitensporig en onvoldoende de-escalerend".

Volgens de politie werd er ingegrepen door de ME omdat supporters van Feyenoord en FC Utrecht de confrontatie met elkaar zochten. Er werden auto's van uitsupporters bekogeld, waarna een vechtpartij ontstond. Een grote groep supporters van Feyenoord die al in bussen zat, stapte weer uit en probeerde volgens de politie door een hek te breken. Toen zij weigerden terug naar hun bussen te gaan, gebruikte de ME geweld.

De manier waarop dat is gegaan, zal volgens de politie worden geëvalueerd. Daarbij worden ook de beelden van de inzet van de wapenstok en pepperspray bestudeerd.

Als politiemensen geweld gebruiken, moeten ze dat altijd verantwoorden. De politie stelt dat verloopt volgens een 'zorgvuldig beoordelingsproces' binnen de organisatie. Gebruik van geweld moet worden gemeld bij de hulpofficier van justitie, die vervolgens bepaalt of het geweld nader moet worden onderzocht door een zogeheten 'commissie geweldsaanwending'.

In die commissie zitten verschillende experts van de eigen eenheid en één onafhankelijke burger, die op voordracht van de politie wordt benoemd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Uiteindelijk velt de hoogste politiebaas van de betreffende eenheid een oordeel.

Deze procedure leidt tot kritiek van Control Alt Delete, een organisatie die zich onder andere inzet tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld. Volgens Jaïr Schalkwijk van Control Alt Delete is de commissie die de inzet van geweld beoordeelt niet onafhankelijk. "Het is een volledig interne aangelegenheid, waarvan de resultaten meestal niet naar buiten komen. Het is goed dat ze het onderzoeken, maar onafhankelijk toezicht zou beter zijn."

Twee weken geleden was er ook een incident in Utrecht waarbij een agent geweld gebruikte bij een aanhouding bij winkelcentrum Hoog Catharijne. Onderzoek door de geweldscommissie wees later uit dat de politieman te ver is gegaan.

Hoewel er dus regelmatig ophef ontstaat over stevig politieoptreden, blijkt uit cijfers dat de Nederlandse politie relatief weinig geweld gebruikt. Wel neemt het aantal klachten daarover toe. In 2024 kreeg de politie zo'n 900 klachten over geweld, die in 300 gevallen (deels) gegrond werden verklaard.

Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond noemt het frustrerend dat in de video's die rondgaan op sociale media telkens maar een deel van de situatie te zien is. "Inzet van pepperspray om mensen op afstand te houden doe je niet zomaar als politie. En geen enkele politiemedewerker wordt wakker en denkt: ik wil vandaag geweld inzetten."

Volgens haar past de ME pas geweld toe als er niet naar een bevel geluisterd wordt. "Je kunt niet bij iedereen afzonderlijk in de groep checken of iedereen een bevel gehoord heeft. Er wordt dus tegen de groep geacteerd."

De politiebondvoorzitter zegt zelf niet te kunnen beoordelen of het goed is gegaan bij stadion Galgenwaard. "Maar geweld ziet er nooit goed uit. Ik zie niet iets ongehoords gebeuren vanuit de ME. Maar laat de commissie daar goed naar kijken en in de tussentijd staan we achter onze mensen."